سنگ کیسه صفرا

کیسه صفرا، اندام کوچکی در ناحیه پایین کبد است که با ذخیره صفرا و ترشح آن درون روده کوچک هنگام ورود غذا به فرایند هضم و گوارش کمک می‌کند.

صفرا مایعی تولید شده در کبد و تشکیل شده از چند ماده مانند کلسترول، بیلی‌روبین (مواد رنگدانه‌ای صفرا) و نمک‌های صفراوی است.

 سنگ کیسه صفرا تکه مواد جامدی می باشد که در کیسه صفرا تشکیل می شود

مجراهای صفراوی ساختارهای لوله‌ای شکلی که صفرا را از کبد به کیسه صفرا و سپس به دستگاه گوارش می‌برند

 علائم سنگ کیسه صفرا زمانی نمود می‌یابند که سنگ ،در اثرکلسترول یا بیلی روبین زیاد یا عدم تخلیه کامل کیسه صفرا تشکیل و یکی از مجراهای صفراوی را مسدود کند.

علایم سنگ کیسه صفرا

درد شدید و ناگهانی در شکم /تعریق فراوان /تهوع و استفراغ

روش های تشخیصی:

سونوگرافی شکم/ ازمایشهای خونی /سی.تی.اسکن/

درمان سنگ کیسه صفرا :

روش های درمان قطعی سنگ کیسه صفرا طبق نظر پزشک با توجه به شدت علائم و تأثیرگذاری آن بر زندگی روزمرّه بستگی دارد.

- سنگهایی که علامتی از خود نشان نمی دهند ، عموما نیازی به درمان ندارند.

- بعضی از داروها، در صورت کوچک بودن و عدم کلسیمی بودن سنگ‌ ممکن است به حل شدن سنگ کیسه صفرا کمک نمایند. که از چندماه تا ۲ سال وقت لازم است و معمولا زمانی انجام می شود که فرد شرایط جراحی نداشته باشد.

-لاپاروسکوپی بسته به نظر پزشک از لاپاروسکوپی هم برای حل کردن و برداشتن سنگ ها استفاده   می شود.چنانچه درد ملایم و به ندرت بروز کند ،احتمالا از مسکن برای کنترل دوره های درد تجویز می شود وبه بیمار توصیه می شود که غذای سالم مصرف کند.

- عمل کوله سیستکتومی: به جراحی خارج کردن کیسه صفرا اطلاق می شودکه در صورت شدت علائم  سنگ کیسه صفرا و بسته به تشخیص پزشک ، به یکی از دو روش جراحی بسته با ایجاد یک شکاف کوچک درناحیه راست شکم یا جراحی باز با یک شکاف بزرگتر ممکن است انجام شود.

از آنجایی که این بخش اندامی حیاتی نیست در نتیجه اکثر بیماران پس از برداشتن آن متوجه تغییر چندانی نمی‌شوند.

مراقبتهای پس از عمل جراحی :

- جهت تسکین درد توصیه به انجام تنفس عمیق و تغییر پوزیشن در بستر، مصرف دارو های مسکن تجویز شده از سوی پزشک و قرار دادن بالش یا شکم بند روی برش عمل.

- جهت بهبود وضعیت تنفسی توصیه می شود که با حفظ محل عمل بیمار سرفه کند تا ترشحات تخلیه شوند و مایعات به اندازه کافی مصرف شود تا ترشحات ریوی به راحتی تخلیه شوند

- توصیه می شود که از داروهای تجویز شده به موقع استفاده شود.

- تا ۷۲ ساعت بعد از عمل با اجازه پزشک می توانید حمام کنید و پس از ان نیازی به پانسمان مجدد روی زخم نیست.

- جهت تغذیه توصیه می شود که از خوردن غذاهایی که باعث بروز علائم گوارشی (مثل اسهال ، استفراغ ، یبوست و نفخ) می شود و چربی ها اجتناب شود. پس از یک هفته از عمل محدودیتی برای مصرف چربی و تخم مرغ نیز در حد معمول ندارد.

- جهت بهبود اشتها غذا در وعده های زیاد و با حجم کم مصرف شود.

- پس از عمل روزی ۳ – ۱ بار مدفوع شل دفع می شود که علت آن ورود مستقیم و مداوم صفرا به دوازدهه (ابتدای روده کوچک) می باشد. معمولا دفعات اجابت مزاج بعد از چندهفته تا چند ماه کم می شود.

- جهت تحرک و فعالیت توصیه می شود که بیمار روزانه چند بار از تخت پایین بیاید و قدم بزند.به تدریج با بهبود وضعیت می تواند فعالیت های خود را کم کم بیشتر کند.

- بخیه ها معمولا یک هفته پس از عمل (با صلاحدید پزشک) کشیده می شوند و در همین حدود هم بیمار کار روزانه اش را شروع می کند. بهتر است چند هفته اول را از کار بدنی سنگین پرهیز نماید.

- پس از ترخیص در صورت درد شدید شکم تنگی نفس ،تهوع، استفراغ، تب و لرز، ضعف و بی حالی و رنگ پریدگی ، بی اشتهایی شدید،زردی نفخ و اتساع شکم ،سخت شدن اطراف محل زخم ،افزایش صربان قلب ، باید به پزشک معالج خود مراجعه نماید.

- در صورت داشتن نمونه باتولوژی آن را به آزمایشگاه مشخص شده برده ونتیجه را به پزشک خود اطلاع دهید.

- در صورت جراحی به روش باز ، بدنبال خستگی استراحت کنید و حدود ۴ تا ۶ هفته از بلند کردن اجسام سنگین و انجام کارهای سخت و ورزش سنگین ،خودداری کنیدو بر حسب میزان تحمل خود ،به تدریج فعالیتهای خود را افزایش دهید.

- در صورت انجام عمل به روش لاپراسکوپی،انجام فعالیتهای معمول بعد از دو روز امکان پذیر خواهد بود.و قبل از انجام کارهای سنگین بعد از یک هفته به پزشک مراجعه کنید.

 عواملی که باعث تشدید خطر ایجاد سنگ کیسه صفرا می شوند، شامل:

-   سن بالای ۶۰ سال / زن بودن 

-  رژیم غذایی پرچربی و پر کلسترول وکم فیبر / استفاده از داروهای کاهش کلسترول

- سابقه خانوادگی ابتلا به سنگ کیسه صفرا

- چاقی

- کاهش وزن سریع

-  ابتلا به دیابت